Czwartkowe Spotkanie Muzealne

Piękno starych miast, jako dzieł sztuki dostrzeżono z opóźnieniem w stosunku do rozbudzonego już w XVIII wieku zainteresowania przeszłością i dziedzictwem kulturowym. Pierwszym europejskim architektem i urbanistą, który uznał w końcowych latach XIX wieku historyczne miasta za dzieła sztuki był wiedeńczyk Camillo Sitte (1843-1903), a w Polsce konserwator zabytków i historyk sztuki Stanisław Tomkowicz (1850-1933), bardzo zasłużony dla ratowania „pomników przeszłości” na przełomie wieków XIX i XX, długoletni przewodniczący Grona Konserwatorów Galicji Zachodniej oraz m.in. mało dzisiaj znana pisarka i publicystka Ewa Łuskina (1877-1942). To ona w sposób trafny zdefiniowała piękno starych miast, jako dzieł sztuki: piękność miasta zasadza się na jego planie.

Mając świadomość, że obraz miasta można definiować na wiele sposobów, w swojej prezentacji zwracam szczególną uwagę na wydobycie piękna i specyficznego charakteru zabytkowej przestrzeni miejskiej poprzez pryzmat dawnych planów. Do istotnego spostrzeżenia, że rozpatrując historię budowy miast należy zastanowić się nad zasadą kształtowania ich planów architekci i urbaniści oraz konserwatorzy zabytków i historycy sztuki doszli na drodze długiej ewolucji poglądów na istotę dzieła sztuki. Z procesem tym związana była także zmiana poglądów na zakres ochrony zabytkowych zespołów urbanistycznych oraz na stan planowania współczesnych kształtów przestrzennych starych miast, zapewniającego ich sensowne trwanie. Obserwując obecny rozwój aglomeracji miejskich, których częścią są historyczne śródmieścia bądź dzielnice, bardzo często przypominają się słowa Camilla Sitego sprzed ponad 120.lat: